28/3/11

"Η κομψότητα του σκαντζόχοιρου" της Μιριέλ Μπαρμπερί, εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες


"Το όνομά μου είναι Ρενέ. Είμαι 54 ετών, χήρα, μικρόσωμη, στρουμπουλή και άσχημη. Τα τελευταία 27 χρόνια είμαι η θυρωρός του κτηρίου στην οδό Γκρενέλ 7, ενός όμορφου μεγάρου, που χωρίζεται σε οκτώ μεγάλα υπερπολυτελή διαμερίσματα. Δε σπούδασα, ήμουν πάντοτε η φτωχή, η διακριτική και ασήμαντη. Ανταποκρίνομαι όμως τέλεια σε ότι η κοινωνία πιστεύει ως υπόδειγμα θυρωρού πολυκατοικίας. Κανείς δε μπορεί να αντιληφθεί ότι γνωρίζω πολύ περισσότερα από τους πλούσιους αλαζόνες.
Το όνομά μου είναι Παλόμα. Είμαι 12 χρονών και μένω στην οδό Γκρενέλ 7 σε ένα αρχοντικό διαμέρισμα. Εντούτοις, παρά την καλοτυχία και τα πλούτη, από πολύ καιρό ξέρω ότι ο τελικός μου προορισμός είναι η γυάλα με τα ψάρια. Πως το γνωρίζω? Τυχαίνει να είμαι έξυπνη. Εξαιρετικά έξυπνη μάλιστα. Γι'αυτό έχω πάρει την αποφασή μου- στο τέλος της σχολικής χρονιάς, τη μέρα των γενεθλίων μου, στις 16 Ιουνίου, θ'αυτοκτονήσω.
Δύο ηρωίδες διαφορετικές μεταξύ τους, με κρυμμένους εσωτερικούς κόσμους και ανείπωτα μυστικά, που θα αποκαλυφθούν με την άφιξη του κυρίου Όζου, ενός καλλιεργημένου και πλούσιου Γιαπωνέζου"

Επειδή συνηθίζω να αγοράζω πολλά βιβλία και έπειτα να προσπαθώ να τα βάλω σε σειρά για να τα διαβάσω, το συγκεκριμένο το είχα στη βιβλιοθήκη μου από το 2007. Αποφάσισα λοιπόν, με δισταγμό ομολογώ, να το διαβάσω. Έχω μία περίεργη στάση απέναντι σε βιβλία που αναφέρονται σε πράους Γιαπωνέζους που καταλαβαίνουν τα πάντα και βοηθούν με την ηρεμία και την καλοσύνη τους- γι'αυτό και με δυσκολεύει και ο Μουρακάμι. Άλλαξα γνώμη. Η ιστορία είναι πολύ πρωτότυπη και σε κρατάει μέχρι το τέλος. Είναι από αυτά τα βιβλία που δεν τα αφήνεις μέχρι να τελειώσουν άρα είναι επιτυχημένο. Η ιστορία από τη μία πλευρά της θυρωρού, η οποία είναι τέρας γνώσεων αλλά το κρύβει επιμελώς γιατί έτσι έχει μάθει, και από την άλλη του δωδεκάχρονου κοριτσιού, που είναι πολύ μπροστά από την ηλικία της και πνίγεται στην ατέρμονη και στείρα πραγματικότητα και πως αυτές γίνονται δυναμική συνέργια με την εμφάνιση του Γιαπωνέζου, και αποκαλύπτονται οι μύχιες σκέψεις και τα βαθύτερα συναισθήματα, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και πολύ διαφορετική. Είναι ένα βιβλίο συγκινητικό, που σου αφήνει σκέψεις και σε κάνει να θέλεις να διαβάσεις περισσότερο, να ασχοληθείς με πολλά πράγματα πέρα από την πεζή πραγματικότητα. Να το διαβάσετε και θα με θυμηθείτε. Κόντρα στις λιτές περιγραφές που κάνω συνήθως θέλω κλείνοντας να αντιγράψω ένα κείμενο για την τέχνη, όπως την αντιλαμβάνεται η Ρενέ η θυρωρός:

"Σε τι χρησιμεύει η Τέχνη; Στο να μας δημιουργεί μια φευγαλέα μα λαμπερή ψευδαίσθηση της καμέλιας, ανοίγοντας στο χρόνο μια συναισθηματική ρωγμή, που φαίνεται ακατανίκητη στη λογική του ζώου. Πως γεννιέται η Τέχνη; Προκύπτει από την ικανότητα του πνεύματος να σμιλεύει το αισθητηριακό πεδίο. Τι πραγματώνει η Τέχνη για μας; Μορφοποιεί και κάνει ορατά τα συναισθήματά μας κι έτσι τους βάζει μία σφραγίδα αιωνιότητας, εκείνη που έχουν όλα τα έργα, τα οποία, μέσω μιας συγκεκριμένης μορφής, ενσαρκώνουν την οικουμενικότητα των ανθρώπινων συναισθημάτων.
Η σφραγίδα της αιωνιότητας... Ποιά απουσία υποδηλώνουν τούτα τα εδέσματα, οι κούπες, τα χαλιά και τα ποτήρια στην ψυχή μας; Πέρα από τα όρια του πίνακα, αναμφίβολα, το σάλο και την πλήξη της ζωής, τούτο τον αέναο και μάταιο εξουθενωτικό αγώνα ταχύτητος των σχεδίων. Αλλά, κάπου στα ενδότερα, την πληρότητα μιας αιωρούμενης στιγμής, που αρπάχτηκε από τον χρόνο της ανθρώπινης απληστίας. Η ανθρώπινη απληστία! Επιθυμούμε ακατάπαυστα κι αυτό μας εξιδανικεύει αι μας σκοτώνει. Η επιθυμία! Μας παρασέρνει και μας σταυρώνει, οδηγώντας μας κάθε μέρα στο πεδίο της μάχης, στο οποίο ηττηθήκαμε την προηγούμενη, αλλά που, κάτω από το ήλιο, μας φαίνεται και πάλι ένα πεδίο κατακτήσεων, και, ενώ αύριο πρόκειται να πεθάνουμε, μας κάνει να χτίζουμε αυτοκρατορίες προορισμένες να γίνουν σκόνη, λες και η γνώση που έχουμε για την επερχόμενη πτώση τπυς δεν επηρέασε καθόλου τη λαχτάρα μας να τις υψώσουμε τούτη εδώ τη στιγμή, φυσώντας εντός μας την ιδέα να θέλουμε ακόμα κι αυτό που δε μπορούμε να έχουμε και την αυγή μας ρίχνει πάνω στο διάσπαρτο με πτώματα χορτάρι, εφοδιάζοντάς μας ως το θάνατο με σχέδια, τα οποία μόλις περατωθούν αμέσως ξαναγεννιούνται. Μα είναι τόσο εξουθενωτικό να επιθυμείς αδιάκοπα... Έπειτα από λίγο προσδοκούμε μία απόλαυση χωρίς αναζήτηση, ονειρευόμαστε μία κατάσταση ευφορίας δίχως αρχή και τέλος, κατά την οποία η ομορφιά δε θα ήταν πλεόν σκοπός ούτε σχέδιο, αλλά η ίδια η μαρτυρία της φύσης μας. Η κατάσταση αυτή, είναι, λοιπόν, η Τέχνη. Γιατί τούτο το τραπέζι έπρεπε να το είχα στρώσει; (μιλάει για έναν πίνακα με ένα στρωμένο τραπέζι και πολλά εδέσματα). Αυτά τα εδέσματα πρέπει να τα εποφθαλμιώ για να τα δω; Κάπου αλλού, κάποιος θέλησε τούτο το γεύμα, φιλοδόξησε τούτη τη μεταλλική διαφάνεια και επεδίωξε την απόλαυση, να χαϊδεύει με τη γλώσσα του την απαλή αλμύρα ενός στρειδιού με λεμόνι. Χρειάστηκε αυτό το σχέδιο, χωμένο ανάμεσα σε εακτό άλλα, αναδεικνύοντας συνάμα χίλια άλλα, χρειάστηκε αυτή η πρόθεση προετοιμασίας και γευστικής απόλαυσης της πανδαισίας των κοχυλιών, αυτό το σχέδιο του άλλου, στ'αλήθεια, για να πάρει μορφή ο πίνακας.
Μα όταν κοιτάμε μία νεκρή φύση, όταν απολαμβάνουμε χωρίς να έχουμε επιδιώξει τούτη την ομορφιά, που κουβαλάει μαζί της την εξιδανικευμένη και ακίνητη μορφοποίηση των πραγμάτων, απολαμβάνουμε ότι δε χρειάστηκε να επιδιώξουμε, παρατηρούμε ό,τι δε χρειάστηκε να θελήσουμε, λατρεύουμε ό,τι δε χρειάστηκε να επιθυμήσουμε. Έτσι η νεκρή φύση, επειδή απεικονίζει μια ομορφιά που μιλάει στην επιθυμία μας, αλλά γεννήθηκε από την επιθυμία κάποιου άλλου, επειδή ταιριάζει στην απόλαυσή μας χωρίς να υπεισέρχεται σε κανένα από τα σχέδιά μας, επειδή μας δίνεται χωρίς να προσπαθήσουμε να την επιθυμήσουμε, ενσαρκώνει την πεμπτουσία της Τέχνης, αυτή τη βεβαιότητα του άχρονου. Στη βουβή σκηνή, στην οποία δεν υπάρχει ούτε ζωή ούτε κίνηση, ενσαρκώνεται ένας χρόνος που αποκλείει τα σχέδια, μια τελειότητα αρπαγμένη από τη διάρκεια και τη δική της αποκαμωμένη απληστία, μία απόλαυση χωρίς επιθυμία, κάποια ύπαρξη δίχως διάρκεια, μια ομορφιά χωρίς βούληση.

Γιατί η Τέχνη είναι η συγκίνηση χωρίς την επιθυμία.

24/3/11

"Μεγαλώνοντας μέσα στην ελληνική οικογένεια: Η ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη του παιδιού και ο ρόλος των γονιών, του Ματθαίου Γιωσαφάτ, Εκδόσεις Αρμός


"Είναι πολύ γνωστό και αποδεκτό σήμερα ότι η παιδική ηλικία καθορίζει σε σημαντικότατο βαθμό την όλη ανάπτυξη της προσωπικότητας και την πορεία της ζωής του κάθε ανθρώπου. Στο κείμενο περιγράφονται τα στάδια της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης του παιδιού, από τη σύλληψη, την εμβρυική περίοδο και τα επόμενα στάδια, μέχρι την πρώτη ολοκλήρωση της προσωπικότητας γύρω στα 5-6 χρόνια.
"Το παιδί είναι ο πατέρας του ενήλικου" είπε ο Freud, εννοώντας ότι οι εμπειρίες του παιδιού καθορίζουν την προσωπικότητά του όταν είναι ενήλικος. Ασφαλώς παίζουν ρόλο και οι κληρονομικές καταβολές, αλλά γι'αυτές δε μπορούμε να κάνουμε κάτι το ουσιαστικό. Γνωρίζουμε, όμως, σήμερα από την ψυχανάλυση κι άλλες σχετικές επιστήμες, τον τεράστιο- καθοριστικό ρόλο των γονιών- και το βιβλίο επικεντρώνεται ακριβώς σε αυτό τον ρόλο. Τι είναι σωστό, τι είναι λάθος στη συμπεριφορά των γονιών; Πως η συμπεριφορά αυτή καθορίζεται από τη δική τους παιδική ηλικία;"

Ο Ματθαίος Γιωσαφάτ είναι γνωστός ψυχίατρος- ψυχαναλυτής με σημαντικότατη πορεία στο χώρο. Το βιβλίο αυτό έχει το ιδιαίτερο γνώρισμα να είναι πολύ απλά γραμμένο και κατανοητό από τον καθένα. Διατρέχει την πορεία της ζωής του παιδιού από τη γέννησή του ως τα 5 του χρόνια- το πιο ουσιαστικό και σημαντικό διάστημα της ζωής του- εκεί όπου διαμορφώνεται ο χαρακτήρας και εν τέλει η προσωπικότητά του. Ο Γιωσαφάτ λέει τα πράγματα με το όνομά τους. Και πολλά από αυτά που αναφέρει είναι δύσκολα, είναι, όμως, και πολύ αληθινά. Το βιβλίο είναι έτσι δομημένο ώστε να ξεκινάει το κάθε κεφάλαιο με τη διάλεξή του, κι έπειτα να ακολουθούν ερωτήσεις από γονείς. Και ως δια μαγείας είναι όλες οι ερωτήσεις που κι εγώ θα έκανα ως μαμά, άρα ο σκοπός έχει επιτευχθεί.

Απαντάει σε πολύ ουσιαστικά θέματα σχετικά με τη συμεπριφορά των γονιών απέναντι στα παιδιά, αναλύει τα στάδια από τα οποία περνάει το παιδί μεγαλώνοντας, επεξηγεί πως λύνονται οι διάφορες κρίσεις, πόσο σημαντικά είναι τα όρια στο παιδί, πως ναι μεν φυσιολογική η ύπαρξη του οιδιποδείου συμπλέγματος (είτε για το παιδί- αγόρι είτε για το παιδί- κορίτσι), εξίσου σημαντική και η απεμπλοκή από αυτό με τη βοήθεια του γονιού. Αυτός είναι και ο λόγος που είναι απόλυτα σημαντικό οι γονείς να έχουν μία πολύ καλή σχέση μεταξύ τους, μόνο έτσι θα μπορέσουν να βοηθήσουν ουσιαστικά τα παιδιά τους.

Κι ένα από τα πιο σημαντικά που νιώθω την ανάγκη να το αναφέρω. Στα παιδιά μιλάμε ειλικρινά. Σε όλες τις ερωτήσεις που μας κάνουν. Δεν προσπαθούμε να κρύψουμε τίποτα. Χθες βρέθηκα σε μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση στο σχολείο των παιδιών μου, σχετικά με το πως διαχειριζόμαστε την απώλεια σε σχέση με τα παιδιά μας, και αυτό που αναφέρθηκε έντονα ήταν το πόσο κρίσιμο είναι να μην κοροιδεύεις τα παιδιά, να τους λες ακριβώς τι συμβαίνει κι έτσι να χτίζεις σιγά σιγά τη σχέση εμπιστοσύνης μαζί τους.

Το βιβλίο αυτό είναι από αυτά που τα διαβάζεις μέσα σε μία μέρα, κολλάς και δε μπορείς να το αφήσεις από τα χέρια σου μέχρι να το τελειώσεις, κι έτσι το προτείνω σε αυτούς που θέλουν να μάθουν κάτι παραπάνω και δε θέλουν να καθοδηγούνται μόνο από το ένστικτο (ή τα δικά τους βιώματα), που δυστυχώς δεν είναι πάντα ο καλύτερος σύμβουλος. Και κλείνω αυτό το post με την αφιέρωση του συγγραφέα, που είναι απόλυτα ενδεικτική για το τι θα διαβάσετε στη συνέχεια:

"Στην κόρη μου, που βοήθησε σημαντικά στην εκπαίδευσή μου ως πατέρα"


1/3/11

Ακτή Πειραιώς


Πόσο ωραίο πρόγραμμα ήταν αυτό. Πιστεύω ότι είχα χρόνια να διασκεδάσω έτσι. Συνιστώ ανεπιφύλακτα να μην το χάσετε. Γιάννης Ζουγανέλης, Σάκης Μπουλάς, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Μπάμπης Στόκας, Δημήτρης Σταρόβας.

Απόλυτη ισορροπία ανάμεσα σε σκετσάκια με χιούμορ και μουσική που σε ταξιδεύει. Ο Μπάμπης Στόκας με τραγούδια των Πυξ Λαξ- παρεμπιπτόντως αν δεν το γνωρίζετε επανενώνονται για μία συναυλία στο Ολυμπιακό Στάδιο εκεί γύρω στις 13 Ιουλίου, λίγο πριν τους Bon Jovi-. Ο Μαχαιρίτσας ο γνωστός με κέφι και όρεξη ξεσηκώνει τον κόσμο με τον Τιτανικό του, το Γάτο του, την Ανάσα του. Ο Σάκης Μπουλάς εκπληκτικός τενόρος, πέρα από τις χιουμοριστικές ατάκες μας καθήλωσε με τρία τραγούδια, τα δύο ερμηνευμένα από γυναίκες- Αυτή η Νύχτα Μένει(Δήμητρα Παπίου), Το Πάτωμα (Τάνια Τσανακλίδου) και το Δε λες Κουβέντα του Δήμου Μούτση. Από τις πιο δυνατές στιγμές της βραδιάς. Για να φτάσω στον απροσμέτρητο Γιάννη Ζουγανέλη. Στο απόλυτο ταλέντο, στον άνθρωπο με τον οποίον γελάς πριν ακόμα ξεκινήσει να παίζει. Γελάς όχι γιατί είναι παλιάτσος, αλλά γιατί είναι πηγαίος, είναι αυθόρμητος, είναι σα να τον ξέρεις χρόνια και να λέει τις έξυπνες ατάκες μόνο για σένα. Αυτοσχεδιάζει μέχρι εκεί που δεν παίρνει, παίζει με τον κόσμο και με τους συνεργάτες του και αποδεικνύει για μία ακόμη φορά πως η συνταγή για ένα επιτυχημένο πρόγραμμα είναι πολύ απλή. Επίσης πολύ καλή στιγμή της βραδιάς η ερμηνεία της Ζήνας Αρβανιτίδη ( της κόρης του γνωστού Πασχάλη), του τραγουδιού Je suis Malade- εκπληκτική.

Στο δεύτερο μέρος τραγουδάνε μαζί Μαχαιρίτσας και Στόκας και το ταξίδι ξεκινάει. Αφοι Κατσιμίχα, Μικρούτσικος, Νταλάρας, Μάλαμας, Πυξ Λαξ, και δε συμμαζεύεται. Δύο κιθάρες, ο κόσμος να τραγουδάει( εννοείται όχι τα πρώτα τραπέζια, ούτε τόσο η κεντρική σκηνή, όσο ο εξώστης) και το κέφι απογειώνεται. Και ανάμεσα σε 3-4 τραγούδια σκετσάκι από Ζουγανέλη- Μπουλά- Σταρόβα.

Τα παιδιά περνάνε καλά και φαίνεται, είναι πολύ δεμένοι και αυτό που κάνουν είναι απόλυτο χαβαλέ μεταξύ τους. Με άξονα τα καλά τραγούδια η φετινή παράσταση είναι η καλύτερη από όσες προσωπικά έχω παρακολουθήσει με τη συγκεκριμένη σύνθεση ομάδας. Και θα ξαναπάω σίγουρα.

27/2/11

"Κόκκινο" του John Logan Θέατρο Δημήτρης Χόρν


Μαύρο: Συμβολίζει το σκοτάδι, το φόβο και το θάνατο. Είναι τραγικό και αυστηρό και εμπνέει σταθερότητα και σοβαρότητα. Επίσης, εκφράζει την πειθαρχεία και την εσωστρέφεια, τις ανέκφραστες ικανότητες αλλά και το φόβο για το μέλλον.
Το μαύρο αυξάνει την αυτοσυγκράτηση και την αυτάρκεια.
Κόκκινο: Χρώμα ζεστό, πλημμυρισμένο από ένταση, επανάσταση και συγκίνηση. Χρώμα του ερωτικού πάθους, της φωτιάς, της δύναμης, της θερμότητας, του αίματος, της καύσης. Στη χρωματοθεραπεία αυξάνει τη θερμοκρασία του σώματος, δίνει ενέργεια. Στο ανθρώπινο σώμα το κόκκινο χρώμα αντιστοιχεί στα γεννητικά όργανα και στο αίμα.

Ο Σταμάτης Φασουλής επιλέγει να ασχοληθεί με την ιστορία του Μάρκους Ρόθκοβιτς ( Μάρκ Ρόθκο) και παραδίδει ένα εξαιρετικό έργο με πολύ δυνατές ερμηνείες τόσο από τον ίδιο όσο και από τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο.
Ο Μάρκ Ρόθκο ήταν Εβραίος και γεννήθηκε το 1903 στη Λετονία. Η οικογένειά του μετανάστευσε στην Αμερική υπό τον φόβο των Ναζί και ο Ρόθκο ξεκίνησε σπουδές στο πανεπιστήμιο Yale, γρήγορα όμως εγκαταλείπει το πανεπιστήμιο για να ασχοληθεί με τη ζωγραφική. Παρόλο που είναι γνωστός ως "αφηρημένος εξπρεσιονιστής", το έργο του καλύπτει ένα μεγάλο φάσμα της σύγχρονης ζωγραφικής, ξεκινώντας από τον εξπρεσιονισμό και το σουρεαλισμό και φτάνει μέχρι την αφηρημένη τέχνη. Όπως έλεγε ο ίδιος "δεν ζωγραφίζω αντικείμενα αλλά ιδέες". Το 1970 αυτοκτονεί με βαρβιτουρικά, αφού πρώτα κόβει με ξυράφι τις φλέβες του.

Η υπόθεση του έργου βασίζεται σε μία στιγμή του ζωγράφου αυτού που σήμερα θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς Αμερικανούς ζωγράφους του 20ου αιώνα. Σε μια εποχή που όλα είναι στο κόκκινο, ο συγγραφέας μιλά για την τέχνη και την εξαγορά της, αλλά και για τη συνείδηση, το χρήμα, την ανταλλαγή. Και πρόκειται για τη μάχη ανάμεσα στο μαύρο και το κόκκινο, ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο, ανάμεσα στα νιάτα και τα γερατειά. Ο πιτσιρικάς που εμφανίζεται στο ατελιέ του θα είναι διστακτικός στην αρχή, όταν όμως ο εσωστρεφής ναρκισσιστής Ρόθκο τον αγνοεί αλλά και ταυτόχρονα τον κοντράρει συστηματικά, ο μικρός επιτίθεται με έναν εξαιρετικό μονόλογο που καθηλώνει και τον κάνει να δει τα πράγματα από μία διαφορετική σκοπιά.

Είναι από τις καλύτερες παραστάσεις της φετινής χρονιάς και για έναν ακόμη λόγο. Καταπιάνεται με ένα θέμα λιγότερο κοινό, τη ζωγραφική και τα συναισθήματα του ζωγράφου για τους πίνακές του, πόσο πολύ τον ενδιαφέρει η αντιμετώπιση του κοινού αλλά και πόσο πολύ έχουν ανάγκη την αποδοχή του έργου τους.

"Ένας ζωγραφικός πίνακας ζει με τη συντροφικότητα, εξαπλώνεται και επιταχύνεται στα μάτια του ευαίσθητου παρατηρητή. Παρόμοια πεθαίνει. Συνεπώς είναι επικίνδυνο και αναίσθητα σκληρό να τον στέλνεις έξω στον κόσμο. Πόσο συχνά θα πρέπει να τον σακατεύουν για πάντα τα μάτια του άξεστου και η ωμότητα του ανίκανου;" Μάρκ Ρόθκο 1947

Για την ιστορία πρέπει να αναφέρω ότι το 2003 το έργο του με τίτλο "Homage to Matisse"(1953) πωλήθηκε προς 22,4 εκατ. δολάρια, σπάζοντας το ρεκόρ του πιο ακριβού πίνακα που πωλήθηκε σε πλειστηριασμό. Το ρεκόρ καταρρίφθηκε το 2007 με τον πίνακα "White Centre", επίσης του Ρόθκο, με τιμή 72,84 εκάτ δολάρια, ο οποίος πωλήθηκε στη βασιλική οικογένεια του Κατάρ.


21/2/11

"Κυνόδοντας" του Γιώργου Λάνθιμου


Δεν ξέρω αν μου άρεσε ο Κυνόδοντας. Έτσι απλά. Και νομίζω ότι είναι η πρώτη φορά που μου συμβαίνει να μην ξέρω αν μου άρεσε μία ταινία, οπότε αυτό είναι από μόνο του ενδιαφέρον. Είναι μία δύσκολη ταινία, αρκετά σκληρή και σκοτεινή με αρκετά σοκαριστικές σκηνές, όχι πουριτανικά σοκαριστικές, αλλά ψυχολογικά σοακριστικές.

Η ιστορία χιλιοειπωμένη- ειδικά τον τελευταίο καιρό που την ανακάλυψαν όλοι λόγω Όσκαρ, ενώ η ταινία είναι γυρισμένη το 2009-. Ένα σπίτι κάπου στο πουθενά, ένα ζευγάρι με τρία παιδιά, μία απόλυτα προβληματική κατάσταση. Τα παιδιά δεν έχουν βγεί ποτέ από το σπίτι, ζούνε σε μία ψεύτικη καθημερινότητα, όπου τίποτα δεν είναι ότι φαίνεται. Πού και που έρχεται μία κοπέλα , την οποία φέρνει ο πατέρας- πάτερ φαμίλιας, προκειμένου να ικανοποιήσει ο γιος τις σεξουαλικές ορμές του. Τα παιδιά ζουν λες και είναι καθυστερημένα, ή πάντα κολλημένα στην πολύ παιδική ηλικία,( στην αρχή ειδικά παίζουν τόσο επιτηδευμένα που νομίζεις ότι είναι απλώς ατάλαντοι ηθοποιοί), όποιος κερδίζει στις δοκιμασίες που βάζει ο πατέρας, παίρνει δώρο αυτοκόλλητα, όπως τότε που είμασταν παιδιά, και τα κολλάει στο προσκέφαλο του κρεβατιού του. Νομίζουν ότι τα αεροπλάνα είναι παιχνίδια και περιμένουν κάποιο από όσα περνάνε να πέσει στον κήπο τους, ότι τα ζόμπι είναι μικρά κίτρινα λουλούδια, ότι ο Φράνκ Σινάτρα είναι ο παππούς τους που τραγουδάει στο δίσκο, ότι η γάτα είναι ένα επικίνδυνο θανατηφόρο ζώο. Μέχρι που σταδιακά ο Λάνθιμος φέρνει την κρίση όλο και πιο κοντά. Σε μία συγκλονιστική σκηνή όπου η μία κόρη (πολύ καλή η Αγγελική Παπούλια), χορεύει με φρενήρεις ρυθμούς, σα να θέλει να πετάξει από πάνω της όλα αυτά που τη βασανίζουν , καθώς και στη σκηνή που ακολουθεί, στην οποία πρωταγωνιστούν ο Κυνόδοντας κι ένα βαράκι, ο Λάνθιμος ψάχνει την εξιλέωση, η οποία τελικά δεν έρχεται ποτέ.

Η ταινία είναι μία συνεχόμενη αλληγορία. Ο πατέρας ( καταπληκτικός ο Στέργιογλου) είναι ο Θεός. Όλοι υπακούν σε αυτόν. Αυτός αποφασίζει, σε αυτόν λογοδοτούν. Οι αλληγορίες, οι παρομοιώσεις, οι συγκρίσεις και ο τρόπος με τον οποίον παρουσιάζονται μέσω των μεθόδων που βρήκαν οι γονείς για να περιορίσουν τα 25χρονα παιδιά τους, δείχνει αν μη τι άλλο, το πόσο προσεγμένο είναι το σενάριο. Και η στιγμή της κάθαρσης, η οποία δεν έρχεται ποτέ, δείχνει ακριβώς αυτό. Όταν το πιο δυνατό μας δόντι θα κουνηθεί χωρίς επιστροφή, τότε η "κακή εκπαίδευση" θα έρθει σε ρήξη με το παρελθόν μας και στην ουσία δε θα καταφέρουμε ποτέ να ελευθερωθούμε.
Νομίζω ότι η ταινία παίζει ξεκάθαρα με το μυαλό μας, γι' αυτό και δεν έχει τόσο σημασία η υπόθεση, ( αν αρέσει ή όχι), ούτε οι σκηνές καθεμία ξεχωριστά, όσο η αίσθηση που σου αφήνει, και κατά πόσο καθένας μπορεί να ερμηνεύσει και να κατανοήσει τις καταστάσεις που βλέπει.

Το στοίχημα πάντως το έχει κερδίσει. Έχει πυροδοτήσει συζητήσεις επί συζητήσεων, που κάποιοι θα το δουν μόνο και μόνο για να έχουν άποψη και επιτυχία του είναι ακριβώς αυτή. Και τελικά δεν έχει καμία σημασία η εξέλιξη των βραβείων καλύτερης ξένης ταινίας. Όπως λέει και ο Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος "ο Λάνθιμος θίγει τη μεθοδευμένη καταπίεση του ενστίκτου και της σεξουαλικότητας και ξεσκίζει τον παραστρατημένο θεσμό της οικογένειας με το σταθερό χέρι χειρουργού". Κι αυτό εκ των πραγμάτων είναι δύσκολο, όχι μόνο να το βιώνεις αλλά και να το βλέπεις ως απλός θεατής.


17/2/11

"Σόλο Ντουέτο" του Tom Kempinski, Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας


"Δύο άνθρωποι ξεχωριστοί
Μία διάσημη μουσικός αντιμέτωοη με τη οδυνηρή και απρόβλεπτη απώλεια της Τέχνης της.
Ένας κορυφαίος ψυχίατρος, που προσπαθώντας να τη βοηθήσει βρίσκεται αντιμέτωπος με τα όρια της Επιστήμης του.
Τι θα συμβεί ανάμεσά τους;
Ποιά οπτική της ζωής θα επικρατήσει;
Ένας ύμνος για τη ζωή γραμμένος από τον Άγγλο δραματουργό Tom Kempinski
Ένα θεατρικό έργο παρτιτούρα για δύο ηθοποιούς που καλούνται να τα καταθέσουν όλη την Τέχνη τους, για να υμνήσουν την υπεροχή της ζωής απέναντι σε οποιουδήποτε είδους Απώλεια."

Το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι η Στέφανι Έιμπραχαμς, μια διάσημη βιολίστρια, η οποία χτυπημένη από τη σκλήρυνση κατά πλάκας, αναγκάζεται να εγκαταλείψει την τέχνη της και να επαναπροσδιορίσει τη ζωή της. Με τη βοήθεια του διακεκριμένου ψυχίατρου Dr Feldman, ξεκινάει έναν αγώνα να απαλλαγεί από τα "σκοτάδια της ζωή της". Τα ερωτήματα πολλά. Πως μπορείς να ζείς στο εδώ και τώρα και όχι στο πρίν και το μετά; Πως αποδέχεσαι τον εαυτό σου στο παρόν και όχι στο παρελθόν; Ποιός είναι εν τέλει ο σκοπός της ζωής, το ταξίδι της ζωής;

Το πιο ενδιαφέρον από όλα στην παράσταση αυτή αποτελεί το κλιμακωτό μυστήριο που πηγάζει απο την ψυχοθεραπεία που παρακολουθούμε επί σκηνής. Η βουτιά στο υποσυνείδητο είναι πάντα ένα συναρπαστικό ταξίδι που ξεθάβει πάντα κρυμμένους δαίμονες και το να ανακαλύπτεις θαμμένα τα νεκρά σώματα δε σταματά ποτέ να δημιουργεί ρίγος....

Η Μάνια Παπαδημητρίου είναι εξαιρετική ως Στέφανι Έιμπραχαμς. Ξεκινάει τη διαδικασία με καλά κρυμμένα μυστικά, με μία εικόνα που δεν είναι η πραγματική, πολύ ωραία ντυμένη προσπαθεί να πείσει το γιατρό ότι όλα είναι καλά στη ζωή της και στην πραγματικότητα δε χρειάζεται καθόλου τη βοήθειά του. Και σιγά σιγά αποδομείται. Φτάνει στο έσχατο σημείο κι αρχίζει και αναδύεται. Ξεπερνώντας τις αναστολές της μιλάει για την παιδική της ηλικία, για το θάνατο της μητέρας της όταν εκείνη ήταν μόλις 9 ετών, για τον σκληρό της πατέρα της, για τη λατρεία της για το βιολί. Και τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται.

Ο Νίκος Αρβανίτης καταπληκτικός και ως ψυχίατρος- λίγο καιρό πριν τον είδαμε στα Δακρυγόνα, σε έναν τελείως διαφορετικό ρόλο (επίσης από τις καλύτερες παραστάσεις φέτος)- προσπαθεί να τη βοηθήσει με όλες του τις δυνάμεις με αποκορύφωμα το κρεσέντο του όταν μιλάει για το δώρο της ζωής. "Στο δέντρο της Ζωής δεν υπάρχει μόνο ένα σάπιο μήλο". Της περιγράφει τη ζωή ξεκινώντας από τα παιδιά που θέλουν με όλες τους τις αισθήσεις να αντιληφθούν τον κόσμο γύρω τους, να πιάσουν, να μυρίσουν, να ακούσουν, να γευτούν, να δουν και συνεχίζει εξηγώντας της πως μπορεί να διοχετεύσει το ταλέντο και την ενέργειά της σε τόσα πολλά πράγματα και ότι τελικά η αγάπη της για το βιολί δεν είναι ακριβώς αυτό που φαντάζεται...

Η αίσθηση με την οποία σε αφήνει είναι η ελπίδα για ζωή και τόσο ο Νίκος Αρβανίτης όσο και η Μάνια Παπαδημητρίου το αποδίδουν με έξοχο τρόπο.
Κλείνοντας θα αντιγράψω από το πρόγραμμα της παράστασης τα λόγια της Στέφανι για τη δύναμη της μουσικής:

"Η μουσική είναι το πιο αθώο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης, αυτό είναι. Είναι μαγεία, αληθινή μαγεία. Δεν είναι φτηνό τρικ, είναι μυστήριο. Δεν είναι ο ήχος της ανθρώπινης φωνής, δεν είναι το κελάησμα ενός πουλιού, είναι αυτό που είναι, κάτι αυτόνομο. Ένα μουσικό κομμάτι μπορεί να εκφράζει πόνο, θλίψη, όπως και τα λόγια και οι πράξεις ενός ανθρώπου. Η μουσική όμως τα εκφράζει πολύ καλύτερα από τον ίδιο τον άνθρωπο. Γι'αυτό είναι μαγεία. Ξέρετε, δεν υπάρχει Θεός, δόκτωρ Φέλντμαν, εγώ όμως γνωρίζω, είμαι σίγουρη από που πηγάζει αυτή η ιδέα. Η μουσική είναι ο Παράδεισος. Σε βγάζει από την πεζή καθημερινότητα και σε ταξιδεύει αλλού, μακριά."

14/2/11

"Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν" της Λαϊονελ Σραϊβερ, εκδόσεις Μεταίχμιο



"Τι συμβαίνει όταν η μητρότητα δεν είναι μία ονειρεμένη εμπειρία;
"Πως νιώθει μιά μητέρα απέναντι στο γιό της τον δολοφόνο;
"Ποιές είναι οι ευθύνες της;
"Εγκληματίας γεννιέσαι ή γίνεσαι;

Η Ίβα δεν ήθελε πραγματικά να γίνει μητέρα. Σίγουρα δεν ήθελε να γίνει η μητέρα ενός ψυχρού αγοριού, που δολοφόνησε εφτά συμμαθητές του, έναν υπάλληλο της σχολικής καντίνας και μία δημοφιλή καθηγήτριά του λίγες μέρες πριν κλείσει τα 16.
Δύο χρόνια μετά τα τραγικά γεγονότα, ήρθε η ώρα η Ίβα να αναλύσει με ειλικρίνεια το γάμο, την καριέρα της, την οικογένειά της, τη σχέση με τα παιδιά της, το φονικό ξέσπασμα του Κέβιν, σε μία σειρά από αφοπλιστικά εξομολογητικές επιστολές που απευθύνονται στο χαμένο σύζυγό της, τον Φράνκλιν.

Πραγματικά δεν υπάρχουν λόγια να περιγράψω πόσο καλό είναι το βιβλίο αυτό, τι συναισθήματα γεμίζεις, πόσο αντικρουόμενες απόψεις γεννιούνται και τι γεύση σου αφήνει εν τέλει. Η εξομολόγηση της Ίβα είναι συγκλονιστική. Ξεκινώντας από τη σχέση με τον άντρα της, το δισταγμό της να κάνει παιδί (τον Κέβιν), την απέχθεια που αισθανόταν για κείνον στην αρχή, καθώς και την πολύ άσχημη εξέλιξη της σχέσης τους. Το βιβλίο είναι σκληρό και όσο προχωράει, τόσο δοκιμάζονται οι αντοχές σου, φοβάσαι να γυρίσεις στην επόμενη σελίδα για το τι θα διαβάσεις, τι σου επιφυλάσσει η συνέχεια. Είναι όμως ένα βιβλίο βαθιά αληθινό, σα γροθιά στο στομάχι. Αντιγράφω από τη συγγραφέα:
"Θέλω να πιστεύω ότι ο Κέβιν είναι ένα καλό βιβλίο, ωστόσο πιστεύω επίσης ότι από μία σύμπτωση ή από ένα διεστραμμένα καλό ένστικτο από πλευράς μου βρήκε τόσο μεγάλη ανταπόκριση, επειδή θίγει θέματα που έχει φτάσει ο καιρός να θιχτούν. Αποδεικνύεται πως όλα αυτά τα απωθητικά συναισθήματα που δημιουργεί η ηρωίδα μου ομολογώντας τα όσα σιχαίνεται- την εγκυμοσύνη, τα άσχημα πλαστικά παιχνίδια, τα χαζά παιδικά τραγουδάκια, τη θανάσιμη πλήξη της φροντίδας ενός βρέφους, ακόμα και τον ίδιο της το γιο μερικές φορές, και, κατά συνέπεια , και το ίδιο της τον εαυτό- δεν είναι και τόσο σπάνια. Αντίθετα, ένας σωρός κόσμος καίγεται να τα συζητήσει"

Το προτείνω για να μην πω το συνιστώ, ανεπιφύλακτα. Πρόκειται για ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει μέχρι σήμερα κι ευχαριστώ ιδιαίτερα το "ιντερνετικό μου alter ego", Librofilo, του οποίου τις προτάσεις τιμώ και εμπιστεύομαι.

8/2/11

"Το Χαστούκι" του Χρήστου Τσιόλκα, Εκδόσεις Ωκεανίδα



ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Κάθε που θα τελειώνω ένα βιβλίο που αξίζει, θα το προτείνω από αυτό το blog. Θα προσπαθήσω να είμαι περιεκτική και να μην γράφω πολλά, καθώς υπάρχουν αρκετά sites που κάνουν πολύ καλή κριτική βιβλίων.

"Σε μία οικογενειακή γιορτή ένας άντρας χαστουκίζει ένα ξένο παιδί. Το γεγονός αυτό διχάζει τους παρευρισκόμενους, που άλλο βρίσκουν ελαφρυντικά κι άλλοι απαιτούν την παραδειγματική τιμωρία του ενόχου. Οι απρόβλεπτες συνέπειες του χαστουκιού θα τους αναγκάσουν όλους να αναθεωρήσουν τη ζωή τους, τις οικογενειακές τους σχέσεις, τις προσδοκίες, τα πιστεύω και τις επιθυμίες τους.
Ο Χρήστος Τσιόλκας ανατέμνει με διεισδυτική ματιά και κοφτερή γλώσσα, κάτι που μας αφορά όλους: τη μορφή και το ρόλο της οικογένειας στιν 21ο αιώνα".

Θυμίζει Τζόναθαν Κόου και τις "Διορθώσεις" του Τζόναθαν Φράνζεν. Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι ο συγγραφέας είναι Έλληνας που ζει στη Μελβούρνη, ίσως γι'αυτό και δε θυμίζει στη γραφή του Έλληνα συγγραφέα.
Είναι ένα προκλητικό μυθιστόρημα. Είναι ένα έξυπνο μυθιστόρημα, καθώς με βάση την απλή αφορμή ενός χαστουκιού, αναλύει τις οικογενειακές σχέσεις, μιλάει για την πίστη, την ευτυχία, τους συμβιβασμούς της καθημερινότητας. Είναι ωραία γραμμένο και παρόλες τις σχεδόν 700 σελίδες του, διαβάζεται εύκολα και ευχάριστα. Το προτείνω ανεπιφύλακτα.